Спецыялісты Мінпрацы і «Стравіты» растлумачылі, як будзе працаваць механізм дадатковай назапашвальнай пенсіі.

У Беларусі ўводзяць новы механізм пенсіённага назапашвальнага страхавання, зацверджаны Указам Прэзідэнта № 367. Скарыстацца ім можна з 1 кастрычніка 2022 года.

У чым заключаецца выгада? Як гарантуецца захаванасць грошай? Што будзе з раней заключанымі індывідуальнымі страхоўкамі? Гэтыя і іншыя пытанні абмяркоўваліся 19 лістапада на прамой тэлефоннай лініі па тэме «Дадатковы даход у старасці: як будзе працаваць новы механізм фарміравання дадатковай назапашвальнай пенсіі».

На пытанні адказвалі намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення пенсіённага забеспячэння Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь Ларыса Яшкова і намеснік генеральнага дырэктара Дзяржаўнага прадпрыемства «Стравіта» Алена Тулейка.

Пачаць і працягнуць

Алена: Скажыце, калі ўказ ужо падпісаны, то можна заключаць дамову? З чаго пачынаць?

Е. Тулейка: Указам № 367 прадугледжана, што дамову дадатковага назапашвальнага пенсійнага страхавання можна заключыць пачынаючы з 1 кастрычніка 2022 года. Для гэтага работніку трэба наведаць офіс "Стравіты" або запоўніць заяву аб страхаванні анлайн на сайце кампаніі. Затым страхавальнік павінен паведаміць работадаўцу аб заключэнні дагавора дадатковага назапашвальнага пенсіённага страхавання, прад'явіць яму страхавое пасведчанне і напісаць заяву аб утрыманні страхавога ўзносу з заработнай платы.

Сяргей, Мінск: Дапусцім, я вырашыў назапасіць сабе на дадатковую пенсію, але потым з'ехаў у іншую краіну. Што будзе з маімі грашыма? Ці магу я іх забраць?

Е. Тулейка: Забраць свае грошы да наступлення пенсійнага ўзросту нельга. Такое права прадугледжана толькі для тых работнікаў, якім устанаўліваюцца I або II групы інваліднасці.

Страхавую суму пералічаць па факце ўнесеных узносаў на момант спынення іх выплаты. Пасля дасягнення пенсiйнага ўзросту вы станеце атрымлiваць страхавыя выплаты.

Таццяна Вікенцьеўна, Мінская вобласць: Мая сястра - швачка, самазанятая. Пару гадоў таму яна аформіла індывідуальную пенсіённую страхоўку ў прыватнай страхавой кампаніі. Калі яна ўладкуецца на працу па найму, што з дамовай? Арганізацыя таксама будзе пералічваць па ім унёскі?

Е. Тулейка: Дагавор аб страхаванні дадатковай назапашвальнай пенсіі па Указе № 367 можна заключыць толькі з дзяржаўнай кампаніяй "Стравіта". Калі работнік, які працуе па найму ў арганізацыі - па кантракце або грамадзянска-прававым дагаворы - захоча ўдзельнічаць у гэтай праграме, працадаўца будзе абавязаны таксама пералічваць грашовыя сродкі. Пры гэтым выбар працаўніка не прывядзе да дадатковай фінансавай нагрузкі на яго працадаўцу. Тарыф страхавога ўзносу на абавязковае пенсіённае страхаванне для яго зменшаць суразмерна той частцы, якую ён накіруе на імянны рахунак работніка ў страхавой кампаніі. Дадзенае правіла тычыцца працадаўцаў любой формы ўласнасці - як дзяржаўных, так і прыватных.

А вось які будзе лёс раней заключанай дамовы з прыватнай страхавой кампаніяй, залежыць асабліва ад выбару самага застрахаванага. У яго ёсць два варыянты. Першы - працягваць пералічваць грошы па заключанай раней дамове самастойна і далей. Але працадаўца, які прыме былую самазанятую на працу, у гэтым не стане ўдзельнічаць. Другі варыянт - заключаны да 1 кастрычніка 2022-га Дагавор можна будзе перавесці ў страхавую кампанію «Стравіта» - такі механізм прапісаны ва Указе № 367. Грашовыя сродкі, якія ёсць на імянным асабовым рахунку, накіруюць на дадатковае назапашвальнае пенсійнае страхаванне.

Аб рызыках і гарантыях

Ілля, Барысаў: Праграмай цікаўлюся, але баюся за захаванасць сваіх сродкаў. Ці не з'есць інфляцыя мае назапашванні? Ці можна захоўваць іх у валюце ці прывязаць да курсу Нацбанка?

А. Тулейка: Страхаванне дадатковай пенсіі па Указе № 367 прадугледжана толькі ў беларускіх рублях. Норма даходнасці вызначана ў памеры стаўкі рэфінансавання Нацыянальнага банка.

Выплаты па дагаворах страхавання, заключаных з дзяржаўным прадпрыемствам "Стравіта", у адпаведнасці з Указам Прэзідэнта № 530 гарантуе дзяржава. Для забеспячэння выканання абавязацельстваў па выплаце дадатковай назапашвальнай пенсіі страхавое прадпрыемства "Стравіта" будзе фарміраваць гарантыйныя фонды.

Іна Мікалаеўна, Мінск: У мяне пытанне наконт атрымання ў спадчыну назапашвальнай пенсіі. Хто можа ў выпадку сыходу з жыцця атрымаць назапашаныя сродкі: той, каго я вызначу ў дамове аб страхаванні ці хто па законе з'яўляецца спадкаемцам? Ці магу я як самотны чалавек без дзяцей пералічыць сваю пенсію ў выпадку смерці дабрачыннаму фонду?

Е. Тулейка: Грашовыя сродкі па страхаванні дадатковай пенсіі ўспадкоўваюцца па законе. Грамадзянін мае права ў любы час аформіць завяшчанне, у якім можа ўказаць, хто мае права атрымаць яго сродкі пасля смерці. У якасці спадкаемца ён можа разглядаць як фізічную, так і юрыдычную асобу.

Вера Мікалаеўна, Брэсцкая вобласць: Што адбываецца з назапашанымі грашыма, калі я звальняюся з працы? Ці трэба мне зноўку заключаць новы дагавор са страхавой арганізацыяй? Як даведацца, ці спраўна мой працадаўца робіць свае адлічэнні?

Е. Тулейка: Калі чалавек звальняецца з працы і грашовыя сродкі на яго імянны рахунак не паступаюць, то страхавая сума пералічваецца з факта унесеных страхавых узносаў. Калі грамадзянін уладкоўваецца на іншую працу, дастаткова паведаміць страхоўшчыка аб змене працадаўцы і прад'явіць новаму працадаўцу той дагавор, які ўжо заключаны. Ён павінен накіроўваць адлічэнні на ваш асабісты рахунак.

Даведацца пра стан свайго імяннога асабовага рахунку застрахаваны мае права ў любы час. Інфармацыя будзе давацца па запыце грамадзяніна. Зручны варыянт - праз асабісты кабінет карыстальніка на афіцыйным сайце кампаніі «Стравіта».

Ігар Карнілаў, Брэст: Чуў, што пры назапашванні другой пенсіі прадугледжаны льготы па падаходным падатку. Растлумачце, калі ласка.

Л. Яшкова: Сапраўды, такія льготы ёсць. Работнікам даецца права на атрыманне сацыяльнага падатковага выліку на суму выплачаных за кошт сродкаў работніка страхавых узносаў. Гэта азначае, што памер заробку работніка, з якога работадаўцам вылічаецца падаходны падатак (13 працэнтаў), зменшаць на велічыню страхавога ўзносу, выплачанага за кошт сродкаў работніка.

Такая льгота - адзін са стымулаў, каб грамадзяне ўдзельнічалі ў назапашванні другой пенсіі.

Складнікі даверу

Уладзімір А., Мінская вобласць: Я не зразумеў, у чым заключаецца ў новым механізме ўдзел дзяржавы. Кажуць пра нейкае суфінансаванне, але калі страхавыя ўнёскі плаціць наймальнік і сам чалавек, пры чым тут дзяржаўнае фінансаванне?

Л. Яшкова: Працадаўца накіроўвае кожны месяц у ФСАН суму ў памеры 28 працэнтаў ад заработнай платы работніка. Пасля ўступлення ў сілу Указа № 367, калі работнік заключыў дагавор аб дадатковым назапашвальным пенсіённым страхаванні і, дапусцім, вырашыў аддаваць тры працэнты зарплаты, у ФСАН працадаўца накіруе 25 працэнтаў, а на імянны рахунак работніка ў страхавой кампаніі — тры працэнты, суразмерна ўзносу работніка. Дзяржава, вядома, недаатрымлівае - з'яўляюцца выпадаючыя даходы. Яны (у залежнасці ад патрэбнасці) стануць кампенсавацца за кошт рэспубліканскага бюджэту, калі работнік, за якога частку ўзносаў работадаўца накіроўвае на імянны рахунак, аформіць сабе звычайную пенсію ў пенсіённай сістэме. Разлічвацца яна будзе па тых жа нормах, што і ўсім астатнім. У гэтым і заключаецца дзяржаўнае суфінансаванне.

Ірына Уладзіміраўна, Мінск: Прачытала, што назапашвальная пенсія выгадная не толькі работнікам і страхавой кампаніі, але і дзяржаве. Маўляў, гэта фармаванне доўгатэрміновага інвестыцыйнага рэсурсу для эканомікі. Не маглі б вы растлумачыць, аб якіх інвестыцыях ідзе гаворка?

Л. Яшкова: Сама па сабе новая праграма добраахвотных назапашвальных пенсій называецца "тры плюс тры". І ў ёй тры плюсы - для работніка, які фарміруе сабе другую пенсію, для наймальніка, у якога агульны ўзнос на пенсійнае страхаванне не павялічваецца, і для дзяржавы. Плюс для дзяржавы заключаецца ў тым, што з укараненнем механізма з'яўляюцца ўнутраныя крыніцы доўгіх грошай. Тыя сродкі, што паступаюць у выглядзе страхавых узносаў, не проста захоўваюцца на рахунках, а працуюць на дэпазітах, у каштоўных паперах на працягу ўсяго перыяду, пакуль выплачваюцца ўзносы.

Юлія С., Мінск: Да новаўвядзенняў, асабліва звязаных з грашыма, у беларусаў асцярожнае стаўленне. Скажыце, ці апрабаваная такая сістэма пенсійных назапашванняў у іншых краінах? Неяк спакайней, калі мы запазычваем чужы досвед, каб не паўтараць памылак.

Е. Тулейка: Сістэма дадатковых пенсійных назапашванняў існуе ў краіне ўжо дваццаць гадоў. Але ў адрозненне ад еўрапейскіх краін, дзе гэтая практыка вельмі распаўсюджаная (у Швецыі яна выкарыстоўваецца ўжо 100 гадоў), у нас ахоп такім страхаваннем невысокі.

Па стане на 1 верасня 2021 года добраахвотным страхаваннем дадатковай пенсіі ахоплена 206, 3 тысячы грамадзян. З іх 19, 5 тысячы чалавек заключылі дагаворы ў індывідуальным парадку, гэта значыць плацяць самі за сябе. У астатніх выпадках за сваіх працаўнікоў выплачвае ўнёскі працадаўца. Ёсць людзі, якія маюць дзве праграмы страхавання - асабістую і карпаратыўную.

Толькі дзве страхавыя кампаніі ў краіне займаюцца пенсіённым страхаваннем. Доля страхавога прадпрыемства "Стравіта" на рынку пенсійнага страхавання складае 93 працэнты.

Захаваць і прымножыць

Уладзімір, Мінск: За кошт чаго застрахаванаму гарантуецца захаванасць сродкаў? Куды страхавыя арганізацыі ўкладваюць давераныя ім грошы? У асноўным, як я магу меркаваць, на дэпазіты ў банках альбо каштоўныя паперы дзяржавы ці банкаў. Але я магу і сам пакласці грошы на дэпазіт. Ці будзе магчымасць пашыранага партфеля інвесціравання?

Л. Яшкова: У адрозненне ад асабістых зберажэнняў у банках, у панчосе і гэтак далей механізм дадатковага пенсіённага страхавання па Указе № 367 больш выгадны, бо не толькі сам чалавек адкладае на другую пенсію, але і яго працадаўцу, а дакладней дзяржаву. А гэта, пагадзіцеся, важкая падтрымка.

Е. Тулейка: Норма даходнасці устанаўліваецца ў памеры стаўкі рэфінансавання. Не менш за 50 працэнтаў прыбытку ад ажыццяўлення інвестыцый, якую атрымлівае наша прадпрыемства, кампанія накіроўвае на капіталізацыю назапашванняў грамадзян. Акрамя таго, грамадзяне маюць права на сацыяльны падатковы вылік, якога няма пры захоўванні грошай у банку.

Прадстаўнікі страхавой супольнасці зацікаўлены ў тым, каб грашовыя сродкі кампаній укладваліся найбольш выгадна. Па магчымасці яны будуць пашыраць пералік фінансавых інструментаў, якія выкарыстоўваюцца. Трэба памятаць, што пры іх выбары для нас важна не толькі выгада, высокая даходнасць, але і найменшыя рызыкі. Бо ў пытанні фарміравання дадатковага даходу ў старасці нельга дапусціць, каб грошы "згарэлі".

Іван Іванавіч, Гродна: За колькі гадоў да пенсіённага ўзросту лепш за ўсё пачынаць выплачваць узносы на назапашвальную пенсію?

Л. Яшкова: Кожны вырашае гэтае пытанне для сябе сам, улічваючы свой даход. Лічыцца, што клопат аб будучай старасці павінен пачынацца з першых гадоў працоўнай дзейнасці. Бо тады да дасягнення пенсіённага ўзросту сфарміраваныя пенсіённыя зберажэнні стануць найбольш важкімі.

Ірына: Калі мой заробак паменшыцца, а працягваць выплачваць у ранейшым памеры дадатковы ўзнос на другую пенсію мне стане цяжка, як быць?

Е. Тулейка: Тарыф унёску работнік выбірае сам, але разам з адлічэннямі працадаўцы ён не можа перавышаць 13 працэнтаў. Тарыф можна мяняць, але не часцей за адзін раз у год. Прыпыніць свой удзел у праграме можна ў любы момант. Гэтак жа як і вярнуцца да выплаты страхавых узносаў.

Чытаць поўную версію

Матэрыялы па тэме:

Для улучшения работы сайта и online-сервисов мы используем анонимные данные, передаваемые с помощью файлов cookies. Для запрета использования файлов cookies перейдите в настройки вашего браузера.

Усё зразумела